Mukaddime
المقدمة
İçindekiler
Tarih felsefesinin ve toplum biliminin temellerini atan çığır açıcı eser. Devletlerin doğuşunu ve çöküşünü asabiyet kavramıyla açıklar; tarihi bir bilim olarak tanımlar.
İbn Haldûn, büyük tarih eseri Kitâbü'l-İber'e giriş olarak yazdığı bu bölümde tarihçilerin hatalarını eleştirir ve umrân ilmini kurar. Bedevî ve hadarî hayat arasındaki karşıtlık, asabiyetin devleti kurması ve refahın onu çözmesi eserin ana eksenidir. Ekonomi, eğitim ve bilimler üzerine bölümler de içerir.
“İnsan, tabiatı gereği medenîdir.”
Konular: Tarih Felsefesi, Tarihsel Sosyoloji, Devlet Felsefesi
Metin ve çeviri
Makine çevirisi
Okuyucuda açBirinci kitap, birinci mukaddime
- I.1
اعلم أن الاجتماع الإنساني ضروري، ويعبّر الحكماء عن هذا بقولهم: الإنسان مدني بالطبع، أي لا بد له من الاجتماع الذي هو المدينة في اصطلاحهم، وهو معنى العمران.
Bil ki insanların bir arada yaşaması zorunludur. Hakîmler bunu 'insan tabiatı gereği medenîdir' sözüyle ifade ederler; yani insan, onların ıstılahında 'medine' denen toplu yaşayıştan vazgeçemez. Umrânın anlamı da budur.
- I.2
وبيانه أن الله سبحانه خلق الإنسان وركّبه على صورة لا يصحّ حياتها وبقاؤها إلا بالغذاء، وهداه إلى التماسه بفطرته وبما ركّب فيه من القدرة على تحصيله.
Bunun açıklaması şudur: Allah insanı, hayatı ve varlığını ancak gıdayla sürdürebileceği bir yapıda yaratmış; ona fıtratıyla ve içine yerleştirdiği güçle bu gıdayı arayıp elde etmenin yolunu göstermiştir.
Kaynak: Kitâbü'l-İber, Bulak 1867. Çeviriler yapay zekâ desteklidir; editör ve hakem onayından geçer.
Etkisi ve bağlamı
Öncül ve devam metinleri
- Kitâbü'l-İberdevamı
Okuma rotalarında
- Devlet nasıl ayakta kalır?, 3. adım: Devletler neden doğar ve ölür?
Çağdaşları
Telif tarihinin yüz elli yıl öncesi ve sonrası. Bir işaretin üzerine gelince eser, tıklayınca maddesi açılır.
| Eser | Gelenek | Telif | Ara |
|---|---|---|---|
| Summa TheologicaThomas Aquinas | Batı | 1265–1274 | 103 yıl |
| PrensNiccolò Machiavelli | Batı | 1513 | 136 yıl |
Kavramlar
Künye
Tanım
- Eser adı
- Mukaddime
- Orijinal adı
- المقدمة
- Eser isim varyantları
- el-Mukaddime, Muqaddimah, Kitâbü'l-İber'in Mukaddimesi
- Öncül ve devam metinleri
- Kitâbü'l-İber (devamı)
Telif
- Telif tarihi
- 1377
- Telif yüzyılı
- 14. yüzyıl
- Telif yeri
- Kal'atü İbn Selâme (bugün Cezayir)
Müellif
- Müellif
- İbn Haldûn
- Hayatı
- 1332–1406
- Biyografi
- Tunus doğumlu tarihçi, kadı ve devlet adamı. Mağrib ve Endülüs saraylarında görev yapmış, ömrünün sonunu Kahire'de Mâlikî kadısı olarak geçirmiştir.
Dil, tercüme ve şerh
- Orijinal dili
- Arapça
Sınıflandırma
- Medeniyet havzası
- İslam Medeniyeti › Endülüs ve Mağrib › Mağrib
- Alan
- Tarih, Sosyoloji ve Antropoloji
- Konu
- Tarih Felsefesi, Tarihsel Sosyoloji, Devlet Felsefesi
- Yazım biçimi
- Mensur
Külliyat ve kayıt
- Cilt
- Bize Yön Veren Metinler, Cilt IV
- Kalıcı kayıt
- WTP-B4-0001
Kaynaklar ve atıf
- Metin: Kitâbü'l-İber, Bulak 1867.
- Kayıt: Dünyaya Yön Veren Metinler veri formu, Kapadokya Üniversitesi. İlk giriş 8 Ekim 2026, yönetim onayı 2 Kasım 2026.
Bu maddeyi kaynak gösterin
İbn Haldûn, Mukaddime. WTPedia: Dünyaya Yön Veren Metinler, kalıcı kayıt WTP-B4-0001. Kapadokya Üniversitesi, 2026.
Sürüm geçmişi
| Sürüm | Tarih | İşlem | Değişiklik |
|---|---|---|---|
| 3 | 2 Kasım 2026 | Yönetim onayı, İslam Tarihi komisyonu | Açıklama metni yayına alındı. |
| 2 | 21 Ekim 2026 | Editör ön incelemesi | Telif yeri ve kesinlik derecesi düzeltildi. |
| 1 | 8 Ekim 2026 | Veri girişi, Kapadokya ekibi | Kayıt metadata formundan oluşturuldu. |
Her değişiklik denetim izine kaydedilir ve geri alınabilir. Prototipte temsilî sürümler gösterilir.
Bu madde en son 2 Kasım 2026 tarihinde güncellendi. Sürüm 3. Kalıcı kayıt WTP-B4-0001.