Akıl ile iman

İman aklı arar.

Canterburyli Anselmus, 1077–1078

Tanrı'nın varlığına dair ontolojik delilin ilk ifadesi. İmanın aklı aradığı skolastik yöntemin başlangıç metnidir; tartışması Descartes ve Kant'a kadar sürer.

Aklın sınırları çizilir.

Ebû Hâmid el-Gazzâlî, 1095

Akıl ile vahyin sınırlarını tartışan en etkili eleştiri. Gazzâlî filozofları kendi yöntemleriyle sorgular; eser İslam düşüncesinde felsefenin yerini yüzyıllarca belirler.

Akıl ile vahiy uzlaştırılır.

Thomas Aquinas, 1265–1274

Skolastik düşüncenin doruk noktası. Aristoteles felsefesini Hristiyan teolojisiyle sistemli biçimde birleştirir; İbn Sînâ ve İbn Rüşd'le sürekli diyalog hâlindedir.

Akıldan aşka.

Mevlânâ Celâleddîn-i Rûmî, 1258–1273

Tasavvuf düşüncesinin hikâyelerle anlatıldığı en çok şerh edilmiş eser. Ayrılık ve kavuşma temasıyla insanın kendini bilme yolculuğunu anlatır ve Osmanlı boyunca okunmuştur.