Dîvânu Lugâti't-Türk
ديوان لغات الترك
Türkçenin ilk sözlüğü ve ilk dil bilgisi denemesi. Araplara Türkçeyi öğretmek için yazılmıştır; içindeki atasözleri, şiirler ve haritayla bir dönemin bütün Türk dünyasını belgeler.
Kâşgarlı Mahmûd, Türk boylarını dolaşarak derlediği yedi bini aşkın kelimeyi Arapça açıklamalarla sıralar. Maddelerin içinde destan parçaları, sav ve koşuklar yer alır; boyların lehçe farklılıkları karşılaştırılır. Eserin başındaki daire biçimli harita Türk yurdunu dünyanın merkezine yerleştirir.
Konular: Sözlük ve Leksikoloji, Türk Dili Tarihi
Metin ve çeviri
Tam metin henüz yüklenmedi.
Metin yüklendiğinde aslı ve çevirileri bu bölümde pasaj pasaj, karşılıklı okunur.
Etkisi ve bağlamı
Öncül ve devam metinleri
- Kutadgu Biligçağdaş
Çağdaşları
Telif tarihinin yüz elli yıl öncesi ve sonrası. Bir işaretin üzerine gelince eser, tıklayınca maddesi açılır.
| Eser | Gelenek | Telif | Ara |
|---|---|---|---|
| ProslogionCanterburyli Anselmus | Batı | 1077–1078 | 3 yıl |
Künye
Tanım
- Eser adı
- Dîvânu Lugâti't-Türk
- Orijinal adı
- ديوان لغات الترك
- Eser isim varyantları
- Divanü Lügati't-Türk, Divan-ı Lugat-it Türk, Compendium of the Languages of the Turks
- Öncül ve devam metinleri
- Kutadgu Bilig (çağdaş)
Telif
- Telif tarihi
- 1072-1074
- Telif yüzyılı
- 11. yüzyıl
- Telif yeri
- Bağdat
- Kesinlik derecesi
- Aralık
Müellif
- Müellif
- Kâşgarlı Mahmûd
- Hayatı
- 1008–1105
- Biyografi
- Karahanlı hanedanına mensup dil bilgini. Türk boylarını dolaşarak derlediği malzemeyi Bağdat'ta sözlüğe dönüştürmüştür.
Dil, tercüme ve şerh
- Orijinal dili
- Arapça
Sınıflandırma
- Medeniyet havzası
- İslam Medeniyeti › Horasan ve Türkistan › Karahanlı
- Alan
- Dil
- Konu
- Sözlük ve Leksikoloji, Türk Dili Tarihi
- Yazım biçimi
- Manzum ve Mensur
Külliyat ve kayıt
- Cilt
- Bize Yön Veren Metinler, Cilt II
- Kalıcı kayıt
- WTP-B2-0002
Görseldeki nüsha
- Tanık türü
- Yazma
- Nüsha
- Yuvarlak dünya haritası
- Kaynak
- Wikimedia Commons
- Lisans
- CC BY-SA 3.0, Maytham Mahdipoor
Nüsha
- Tanık türü
- Yazma
- Nüsha
- Yuvarlak dünya haritası
- Yapan ya da saklayan
- Maytham Mahdipoor
- Lisans
- CC BY-SA 3.0
- Kaynak
- Wikimedia Commons
Kaynaklar ve atıf
- Görsel: Yuvarlak dünya haritası, Maytham Mahdipoor, CC BY-SA 3.0. Wikimedia Commons
- Kayıt: Dünyaya Yön Veren Metinler veri formu, Kapadokya Üniversitesi. İlk giriş 8 Ekim 2026, yönetim onayı 2 Kasım 2026.
Bu maddeyi kaynak gösterin
Kâşgarlı Mahmûd, Dîvânu Lugâti't-Türk. WTPedia: Dünyaya Yön Veren Metinler, kalıcı kayıt WTP-B2-0002. Kapadokya Üniversitesi, 2026.
Sürüm geçmişi
| Sürüm | Tarih | İşlem | Değişiklik |
|---|---|---|---|
| 3 | 2 Kasım 2026 | Yönetim onayı, Türk Dili Tarihi komisyonu | Açıklama metni yayına alındı. |
| 2 | 21 Ekim 2026 | Editör ön incelemesi | Telif yeri ve kesinlik derecesi düzeltildi. |
| 1 | 8 Ekim 2026 | Veri girişi, Kapadokya ekibi | Kayıt metadata formundan oluşturuldu. |
Her değişiklik denetim izine kaydedilir ve geri alınabilir. Prototipte temsilî sürümler gösterilir.
Bu madde en son 2 Kasım 2026 tarihinde güncellendi. Sürüm 3. Kalıcı kayıt WTP-B2-0002.